Doel van de vaardighedencheck: concreet maken van de ondersteungsbehoefte van leerlingen

Van scholen wordt in Nederland gevraagd om continu zicht te houden op de ontwikkeling en de ondersteuningsbehoefte van de leerlingen. Dit is uitgewerkt in de standaard OP2 “zicht op ontwikkeling en begeleiding” uit het toezichtkader van de Inspectie van het Onderwijs, waarop scholen worden beoordeeld. Het gaat hier om de kwaliteitszorg op het niveau van de leerling. Wat gaat er goed en wat kan er beter? Dat zijn vragen die gedurende de loopbaan van de leerlingen steeds terug blijven komen. Vaardighedencheck onderwijs biedt scholen de mogelijkheid om de vaardigheidsontwikkeling van de leerlingen cyclisch te monitoren en te evalueren, om daarmee zicht de houden op de ontwikkeling en de benodigde begeleiding. De vragenlijst is een hulpmiddel: uiteindelijk gaat het om het ontwikkelingsgesprek en de daaruit vloeiende doelstellingen en plannen van aanpak.

Wij pleiten voor een vaardighedencheck voor alle leerlingen. Deze kan afgenomen worden in de onderwijstijd van een klas. De differentiatie volgt hierna. Voor sommige leerlingen wordt geen plan van aanpak gemaakt en voor andere begint een intensieve oefenperiode. Om kinderen gelijke kansen te geven, moet je ze immers ongelijk onderwijs aanbieden.

Met de vaardighedencheck leveren wij input voor de gesprekken over de ondersteuningsbehoefte van leerlingen. Wij hebben een passend middel om de ‘hoe’ waar het Ministerie van OCW over spreekt, wat betreft de ondersteuningsbehoefte in te vullen. Kijk hier voor meer informatie over de richtlijn die OCW heeft opgesteld. Deze (PDF) richtlijn is overigens een praktisch en waardevol middel voor elke school. Op deze manier maak je de leerling eigenaar van zijn eigen ontwikkelproces en zet je zowel leerling, ouder als leerkracht/docent vroegtijdig in een gezamenlijk proces.

De didactische lijn is vaak duidelijk. Dit wordt immers ook al jarenlang gemeten. Het meten van vaardigheden (gedrag) is lastiger. En ook worden de gesprekken over gedrag als ingewikkelder ervaren dan over cijfers. De ondersteuningsbehoefte, die gedragsmatig en sociaal-emotioneel van aard is, van een leerling maakt immers of de leerling HAVO gaat volgen in het reguliere voortgezet onderwijs of het speciaal voortgezet onderwijs.

Als je deze vaardigheden benadert als ‘levensvaardigheden’ is aandacht hiervoor eigenlijk op elk moment goed. Denk aan iedereen tussen groep 5 PO en klas 6 VO.

De vaardighedencheck onderwijs bevat suggesties/denkrichtingen voor leerkrachten en mentoren van plannen van aanpak. Hoe kun je werken aan een vaardigheid met een leerling? De crux zit hem namelijk in de praktische vertaalslag van het totaaloverzicht van de vaardighedencheck onderwijs naar plan- en doelmatig werken. Zo helpen wij scholen met het concreet maken van deze vertaalslag (‘van kreet naar concreet’). Elk vaardigheidsitem heeft praktische handelingsadviezen binnen de tool. Daar wordt een algemeen en een verdiepend handelingsadvies gegeven. Deze worden ondersteund met verschillende werkbladen. Deze werkbladen krijgt de school beschikbaar als ze gaan werken met de vaardighedencheck. We adviseren de school om voor leerlingen een ‘vaardighedenmap’ aan te maken (bijvoorbeeld een snelhechter). Deze werkbladen kunnen dan als vulling dienen voor deze vaardighedenmap.

Meten van vaardigheden

De vaardighedencheck bestaat uit vaardigheden die een leerling nodig heeft. Zowel de leerling, ouders als de leerkracht/docent vullen de vaardighedencheck in, zodat je een ‘3 perspectieven meting’ krijgt. Het invullen duurt ongeveer een half uur. Je krijgt een goed beeld van waar de leerling staat. En dankzij deze vaardighedencheck hoef je niet zelf te bedenken wat de leerling nodig heeft. Het totaaloverzicht laat namelijk zien wat de aandachtsgebieden zijn en waar de leerling behoefte aan heeft.

Aan de slag

Het totaaloverzicht van de drie ingevulde perspectieven laat zien welke vaardigheden de leerling al beheerst en welke nog in ontwikkeling zijn. Nu moet dit totaaloverzicht nog omgezet worden naar een oefenplan. Praktische handelingsadviezen waar je direct mee aan de slag kunt. Deze aandachtsgebieden kunnen namelijk worden opgenomen in het handelingsplan / ontwikkelingsperspectief van de leerling.

De basisschool of VO school bespreekt het totaaloverzicht met leerling en ouders en gezamenlijk wordt er een plan van aanpak opgesteld. Op welke vaardigheden gaan wij ons richten? En wat betekent dit voor het gedrag van de leerling in de klas en het handelen van de leerkracht/docent? Bij het oefenen van sommige vaardigheden kunnen ouders ook helpen. Denk aan hulp bij het huiswerk maken of bij het leren plannen van schoolwerk.

Na verloop van tijd (bijvoorbeeld een meetmoment in de onderbouw en bovenbouw) kan er een hermeting gedaan worden. De leerling, ouder en leerkracht bespreken vervolgens de huidige stand van zaken omtrent de vaardigheden en stellen indien nodig hun plan van aanpak bij.

Op deze manier wordt er in gezamenlijkheid, gericht en planmatig, gewerkt aan een doorlopende ontwikkelingslijn.

Wat is de kracht van de vaardighedencheck?

  • Het is een inhoudelijke toevoeging aan het onderwijsprogramma van zowel het primair als het voortgezet onderwijs. Het maakt het werken aan vaardigheden expliciet en concreet.
  • De leerling is maximaal betrokken en eigenaar van zijn eigen ontwikkelproces.
  • Het zorgt voor een duidelijk gezamenlijk proces tussen de leerling, ouders en leerkracht/docent: je weet waar je staat en waar je naartoe moet. De school gaat een traject in voor het verbeteren en ontwikkelen van vaardigheden.
  • Het helpt scholen om aandachtspunten van leerlingen te vertalen naar handelingsadviezen en een concreet plan van aanpak. Dit bevordert het plan- en doelmatig werken.
  • Door de 3 perspectieven meting stimuleer je zelfreflectie en perspectiefname van alle betrokkenen. Wij vinden het zeer waardevol om al jong te leren dat er meerdere meningen kunnen bestaan over eenzelfde vraagstuk en dat het goed is je al vroeg te leren verplaatsen in de belevingswereld van een ander.
  • De verzamelde informatie biedt de mogelijkheid voor het maken van een analyse op klas, school of bestuursniveau en het nemen van beleidsbeslissingen.

Contact

Heb je interesse in het werken met de vaardighedencheck, vragen of wil je een vrijblijvende offerte opvragen? Neem gerust contact op. Dit kun je doen via onze contactpagina. Deze vind je in het menu bovenaan de website.